We wpisie Oczywista oczywistość podkreślałem wagę takiego projektowania urządzeń, żeby sposób ich użycia był oczywisty dla zdecydowanej większości nabywców.

Dziś pokażę przykład skrajnej nieoczywistości wymyślonej przez, z pozoru rozsądnych, inżynierów z firmy Sony. Każdy nowoczesny telewizor dysponuje funkcją automatycznego wyłączania odbiornika po zadanym przez użytkownika czasie. Funkcję tę uruchamia się za pomocą pilota. Na poniższej ilustracji z lewej strony znajduje się pilot do telewizora Samsung, a z prawej do telewizora Sony. Na pilocie Samsunga czerwonym prostokątem oznaczyłem przycisk „Sleep” dedykowany programowaniu czasu wyłączenia odbiornika.

Powiedzmy, że chcę, aby mój telewizor wyłączył się automatycznie za 30 minut. W przypadku Samsunga robię to tak:

1. Naciskam przycisk „Sleep” – na ekranie pojawia się napis „Off” oznaczający, że funkcja automatycznego wyłączania jest w tej chwili nieaktywna.
2. Naciskam przycisk „Sleep” – na ekranie pojawia się napis „30 min.” oznaczający, że właśnie zaprogramowałem wyłączenie odbiornika za pół godziny. Gotowe!

A co muszę zrobić, żeby osiągnąć to samo w przypadku Sony? Wbrew pozorom nie naciskam przycisku „SEN”, zapewnia on bowiem błyskawiczny dostęp do czegoś o nazwie „Sony Entertainment Network”. Właściwa procedura jest następująca:

1. Naciskam przycisk „Home” – na ekranie pojawia się główne menu urządzenia.
2. Naciskam przycisk „w prawo” kółka nawigacyjnego, aby zbliżyć się do menu „Ustawienia”.
3. Naciskam przycisk „w prawo” kółka nawigacyjnego, aby bardziej zbliżyć się do menu „Ustawienia”.
4. Naciskam przycisk „w prawo” kółka nawigacyjnego, aby najbardziej zbliżyć się do menu „Ustawienia”.
5. Naciskam przycisk „w prawo” kółka nawigacyjnego, aby wybrać menu „Ustawienia”.
6. Naciskam przycisk „w górę” lub „w dół” kółka nawigacyjnego odpowiednią liczbę razy, aby wybrać podmenu „Ustawienia systemowe”. Cóż za nazwa! Intuicyjna? Łatwo dająca się zapamiętać? Kojarząca się z automatycznym wyłączaniem odbiornika?
7. Naciskam przycisk środkowy kółka nawigacyjnego, aby wejść w podmenu „Ustawienia systemowe”.
8. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby zbliżyć się do podpodmenu „Zegar/Timery”.
9. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby bardziej zbliżyć się do podpodmenu „Zegar/Timery”.
10. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby najbardziej zbliżyć się do podpodmenu „Zegar/Timery”.
11. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby najnajbardziej zbliżyć się do podpodmenu „Zegar/Timery”.
12. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby wybrać podpodmenu „Zegar/Timery”.
13. Naciskam przycisk środkowy kółka nawigacyjnego, aby wejść w podpodmenu „Zegar/Timery”.
14. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby zbliżyć się do podpodpodmenu „Timer wyłączania”.
15. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby bardziej zbliżyć się do podpodpodmenu „Timer wyłączania”.
16. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby najbardziej zbliżyć się do podpodpodmenu „Timer wyłączania”.
17. Naciskam przycisk „w dół” kółka nawigacyjnego, aby wybrać podpodpodmenu „Timer wyłączania”.
18. Naciskam przycisk środkowy kółka nawigacyjnego, aby wejść w podpodpodmenu „Timer wyłączania”.
19. Naciskam przycisk „w górę” lub „w dół” kółka nawigacyjnego odpowiednią liczbę razy, aby wybrać opcję 30 minut i zatwierdzam swój wybór klawiszem środkowym.
20. Zmęczony naciskam chaotycznie przyciski, aby zejść z drzewa menu na ziemię…

Myślę, że ten przykład jest znakomitą odpowiedzią na pytanie, dlaczego Apple jest obecnie najcenniejszą marką technologiczną na świecie, dlaczego Apple boi się Samsunga i dlaczego dinozaury są skazane na wymarcie.

„Moja praca polega na poszukiwaniu prostoty.” – powiedział w jednym z wywiadów Jonathan Ive, Wiceprezes Apple do spraw Wzornictwa Przemysłowego, człowiek, którego zespół zaprojektował wszystkie iPody, iPhone’y, iPady i komputery Mac po 1997 roku. Dodał też: „Prostota nie jest synonimem „niezagracenia”. Brak bałaganu stanowi jedynie jej konsekwencję. Prostota to tak naprawdę opisanie przeznaczenia i miejsca w przestrzeni danego obiektu lub produktu. Natomiast uprzątnięcie bałaganu daje tylko „niezagracony” produkt, niekoniecznie cechujący się prostotą”.

Jestem pod wrażeniem minimalizmu funkcjonalnego apple’owskich gadżetów, jednak moim zdaniem to nie prostota jest podstawą ich przyjazności i łatwości obsługi. Fundament ten stanowi oczywistość.

Spójrzcie na przykład na iPhone’a. Całą przednią powierzchnię urządzenia zajmuje szklana tafla, z jednym, zagłębionym przyciskiem. Każdy, naprawdę każdy ma ochotę go nacisnąć w celu ożywienia telefonu!

A jak to jest w innych, podobnych komórkach? Kilka przycisków na płycie czołowej – w ciemności nie do namacania i rozróżnienia. A do rozświetlenia ekranu i tak służy dodatkowy guzik gdzieś z boku obudowy. Dlaczego? Bo inżynierom tak było łatwiej i nie znalazł się nikt, kto by ich zwyzywał od najgorszych, tak jak miał to w zwyczaju robić Steve Jobs.

Oczywistość działania urządzeń i programów komputerowych jest obecnie najistotniejszą przewagą konkurencyjną na rynku nowych technologii.

Życzę więc wszystkim projektantom, konstruktorom i programistom oczywistych produktów!