Twój mózg chce wierzyć

Zakończyłem właśnie mozolne przekopywanie się przez, mające naukowe ambicje, dzieło Michaela Shermera „The Believing Brain” („Wierzący umysł”). Na 133 stronie autor wreszcie dociera do swojego głównego twierdzenia, którego udowadnianiu poświęcona jest cała książka:

Jak to jest, że ludzie zaczynają wierzyć w coś, co przeczy zdrowemu rozsądkowi? Odpowiedź zawarta jest w tezie tej książki: na początku jest wiara, a jej uzasadnienie pojawia się później – w postaci faktów, które mogą ją potwierdzać.

Przyznam, że znużyły mnie molekularne spekulacje na temat źródła powstawania przekonań w naszym umyśle, jednak całkiem możliwe, że już na tak niskim poziomie ludzki mózg jest silnie zorientowany na tworzenie modeli świata i szukanie dowodów potwierdzających ich poprawność. Niestety ta nadwrażliwość na wykrywanie prawidłowości powoduje znajdowanie ich także tam, gdzie ich nie ma, ponieważ nawet kuriozalne „wytłumaczenie sobie, jak działa świat” przynosi ulgę i przyjemność.

Jak zwykle mam kilka cytatów, na temat których możemy sobie podyskutować:


…wiara pojawia się szybko i naturalnie, zaś sceptycyzm powoli i z trudnością. Ponadto większość ludzi ma problemy z tolerowaniem sytuacji niejednoznacznych .

Michael Shermer „The Believing Brain” (135)


Fakt, że nie jesteśmy w stanie w naturalny sposób wyjaśnić jakiejś zagadki, nie oznacza, iż musimy od razu sięgać po wytłumaczenia oparte na siłach nadprzyrodzonych..

Michael Shermer „The Believing Brain” (158)


Metafora przedstawiająca ludzką pamięć jako taśmę wideo, na której zapisywane są i z której odtwarzane są wspomnienia, jest z gruntu fałszywa. W naszym mózgu nie ma żadnego magnetowidu. Wspomnienia powstają jako element skojarzeniowego procesu uczenia się polegającego na tworzeniu powiązań pomiędzy rzeczami i zdarzeniami zachodzącymi w otaczającym nas środowisku. Powtarzające się skojarzenia powodują tworzenie się nowych połączeń pomiędzy neuronami, następnie wzmacnianych pod wpływem kolejnych bodźców lub osłabianych w wyniku ich braku.
Czy pamiętasz swoje dziesiąte urodziny? A może pamiętasz, jak opowiadała ci o tym twoja matka, gdy miałeś piętnaście lat? A może pamiętasz zdjęcie z tej uroczystości, które oglądałeś w wieku dwudziestu lat? Najprawdopodobniej w tym przypadku na twoje wspomnienia składają się wszystkie te bodźce i zapewne jeszcze wiele innych.

Michael Shermer „The Believing Brain” (191)


Jak na krótko przed samobójczą (czy na pewno?) śmiercią napisał w swoim tekście Kurt Cobain, lider grupy rockowej Nirvana: „Fakt, że jesteś paranoikiem, wcale nie oznacza, iż nie mają cię na celowniku.”

Michael Shermer „The Believing Brain” (225)


„Ludzie mylili się, gdy sądzili, że ziemia jest płaska. Mylili się też, gdy uważali, że jest idealną kulą. Ale jeśli twierdzisz, że myślenie, iż ziemia jest kulą, jest równie nieprawidłowe, jak myślenie, że jest płaska, to mylisz się jeszcze bardziej niż oni.” – Isaac Asimov „The Relativity of Wrong”, 1989

Michael Shermer „The Believing Brain” (229)


Efekt potwierdzenia (błąd konfirmacji) (…) to tendencja do poszukiwania i znajdowania tych świadectw, które potwierdzają wcześniejsze przekonania i ignorowania lub reinterpretowania tych dowodów, które stoją w sprzeczności z tym, w co wierzymy.

Michael Shermer „The Believing Brain” (259)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s