W jednym z ostatnich odcinków swojego podcastu James Altucher przedstawił „fraktalną” metodę szybkiego zapoznawania się z książkami z dziedziny ogólnie pojętego rozwoju osobistego. Poradniki te mają specyficzną, powtarzalną budowę, której znajomość pozwala błyskawicznie zrozumieć i zapamiętać zawarte w nich myśli przewodnie. Każda taka książka dotyczy zazwyczaj jednej głównej idei, która zostaje obudowana anegdotami i cytatami mającymi za zadanie uwiarygodnić dzieło i zapewnić mu pożądaną przez wydawców objętość. Metodę tę znam i używam od wielu lat. Nazwałem ją kiedyś „Połykacz”. Nie ma zatem powodu, żebym prosił Jamesa o pozwolenie przedstawienia jej na łamach Biznesu Bez Stresu. „Połykacz” jest prosty jak konstrukcja cepa, a pokażę ci go na przykładzie mojej książki „Teraz! Jak już dziś zmienić jutro?”.

Dla niecierpliwych, którym nie chce się czytać całego artykułu, podaję esencję metody „Połykacz”:

1. Żeby błyskawicznie zapoznać się z myślą przewodnią książki na poziomie umożliwiającym zabłyśnięcie w towarzystwie, uważnie przeczytaj pierwszy i ostatni rozdział oraz spis treści.
2. Żeby się dowiedzieć, o czym jest dany rozdział, uważnie przeczytaj jego trzy pierwsze i trzy ostatnie akapity.
3. Żeby się dowiedzieć, o czym mówi dany akapit, przeczytaj jego pierwsze i ostatnie zdanie.

Z tego krótkiego opisu mógłbyś wyciągnąć mylny wniosek, że z każdej książki wystarczy przeczytać tylko 24 zdania i spis treści. Dlaczego 24 zdania?

• Pierwsze i ostatnie zdania pierwszych trzech akapitów pierwszego rozdziału książki (6 zdań).
• Pierwsze i ostatnie zdania ostatnich trzech akapitów pierwszego rozdziału książki (6 zdań).
• Pierwsze i ostatnie zdania pierwszych trzech akapitów ostatniego rozdziału książki (6 zdań).
• Pierwsze i ostatnie zdania ostatnich trzech akapitów ostatniego rozdziału książki (6 zdań).

Ale to tak nie działa. Zarówno pierwszy rozdział, jak i ostatni musisz przeczytać w całości. Oczywiście należy je wybrać z głową, bo nie chodzi tu o dedykacje, podziękowania, wprowadzające anegdoty i bibliografię. W metodzie „Połykacz” pierwszy rozdział to ten, który zawiera opis treści pozostałych rozdziałów, a ostatni to ten, który podsumowuje całość.

Jak to wygląda w przypadku „Teraz! Jak już dziś zmienić jutro?”?

Pierwszy rozdział

W spisie treści „Teraz! Jak już dziś zmienić jutro?” widnieją dwa podejrzane „pierwsze” rozdziały:

• Wstęp. Bilet do kina
• Wprowadzenie. Teraz? Jakie „teraz”?

Już na pierwszy rzut oka widać, że „Wstęp” zawiera jakąś wprowadzającą anegdotę i raczej nie jest prawdziwym „pierwszym” rozdziałem. Możesz go przeczytać, ale… niekoniecznie. Natomiast „Wprowadzenie” powinieneś bezwarunkowo połknąć. Zaczyna się ono co prawda od skądinąd ciekawych rozważań na temat istoty teraźniejszości i poglądów na to, jak długo ona trwa, ale kończy tym, czego szukasz – pozwól, że zacytuję:

Część pierwsza składa się z trzech rozdziałów i mówi o trzech istotnych aspektach twojej przeszłości. Aspektach, które mają olbrzymi wpływ na jakość podejmowanych przez ciebie decyzji.

• Pierwszym z nich jest droga (rozdział 1.), która doprowadziła cię do miejsca podjęcia decyzji. Droga, która wyznacza punkt startu do kolejnego etapu i którą musisz zaakceptować, ponieważ nie możesz jej już zmienić.
• Drugim aspektem przeszłości są doświadczenia (rozdział 2.), w które przekułeś to, co ci się przydarzyło. Część z nich przekształciła się w twoją intuicję, a część utrwaliłeś pod postacią procedur i list kontrolnych.
• Trzeci aspekt stanowi bagaż (rozdział 3.), który jest symbolem bilansu twoich zobowiązań: zarówno ciężarów ograniczających pole manewru, jak i atutów dodających ci skrzydeł.

Część druga przedstawia optymalne warunki podejmowania decyzji – wyborów, których nie dokonujesz ani w przeszłości, ani w przyszłości, lecz w ciągu trzech sekund stanowiących twoją teraźniejszość.

• Na to, czy podejmiesz właściwą decyzję, kluczowy wpływ ma trzeźwość twojego spojrzenia na okoliczności (rozdział 4.). Im bardziej przejrzyste są okulary, przez które patrzysz na świat, tym lepiej widzisz rzeczywistość taką, jaka jest, a nie taką, jaka ci się wydaje.
• Drugim ważnym czynnikiem jest twoja gotowość do dokonywania racjonalnych wyborów (rozdział 5.). Możesz ją podwyższyć, dbając o swoją kondycję fizyczną, emocjonalną i intelektualną.
• Nawyki i rytuały (rozdział 6.) pozwalają zmniejszyć liczbę rutynowych decyzji, dzięki czemu twój „mięsień decyzyjny” lepiej działa w sprawach niestandardowych, które wymagają niekonwencjonalnego podejścia.
• Każda decyzja składa się z wyboru i planu (rozdział 7.), ponieważ dopiero wizja celu i prowadzącego do niego fizycznego działania przekształca myśl w czyny. W rozdziale tym zawarte są cenne wskazówki pomagające uniknąć wielu istotnych pułapek planowania.

Część trzecia dotyczy przyszłości i jej struktura jest identyczna ze strukturą części pierwszej. Dlaczego? Ponieważ przyszłość to twoja przyszła przeszłość. Znajdziesz tu odpowiedzi na następujące pytania:

• Jak wybierać przyszłą drogę (rozdział 8.) i bezpiecznie się po niej poruszać?
• Jak skutecznie zbierać nowe doświadczenia (rozdział 9.), nie dając się zwieść pozorom?
• Jak dbać o bagaż (rozdział 10.), żeby podróż była lekka, łatwa i przyjemna?

W czwartej części zebrane zostały praktyczne przykłady zastosowania przedstawionej w przewodniku racjonalnej postawy pozwalającej podejmować właściwe decyzje w różnych sytuacjach życiowych:

• W szkole i na studiach (rozdział 11.).
• W pracy na etacie lub na podstawie innego rodzaju umowy (rozdział 12.).
• W domu – niezależnie od tego, czy jest to willa z ogródkiem, czy wynajmowana kawalerka (rozdział 13.).
• W związku z inną osobą, który może być zdrowszy i trwalszy, gdy będzie oparty na fundamentach racjonalności, uczciwości i zaufania (rozdział 14.).
• We własnej firmie, w której to ty decydujesz, czy mechanizm organizacyjny działa sprawnie, czy się zacina (rozdział 15.).

Po przeczytaniu tego przewodnika i zastosowaniu zawartych w nim rad powinieneś zauważyć, że poziom żalu w twoim życiu znacznie się obniżył. Dlaczego? Ponieważ w większości przypadków twoje decyzje stały się właściwe. Możesz logicznie je uzasadnić, biorąc pod uwagę okoliczności ich podjęcia i posiadaną wówczas wiedzę. Skoro zatem postąpiłeś najlepiej, jak mogłeś, to – niezależnie od efektów – nie masz już powodów do rozpamiętywania. Co było, to było – ważne jest to, co robisz dziś, żeby jutro stało się lepsze.

Jak widzisz, po przeczytaniu tego fragmentu masz już pojęcie, o czym jest „Teraz! Jak już dziś zmienić jutro?”. Nie musisz nawet zaglądać do spisu treści! Możesz bez żadnego problemu błyszczeć wśród znajomych swoją wiedzą na temat tej publikacji. Wszędzie: na przyjęciach, seminariach oraz podczas gorących dyskusji w klubach książki i na internetowych forach.

Co ciekawe, to pozornie pobieżne podejście sprawia, że ogarniasz myśl przewodnią książki lepiej od osób, które przeczytały całość i którym drzewa szczegółów przesłoniły cały las! Powiedzmy sobie szczerze: po kilku tygodniach pamiętasz tylko kilka procent z informacji, które wchłonąłeś, więc lepiej, żeby to była myśl przewodnia niż kilka nieistotnych anegdot czy cytatów.

Ostatni rozdział

A jeśli jeszcze przeczytasz „Podsumowanie. Teraz! Twoja kolej!”, będziesz już wiedział prawie wszystko:

Nie podejmujemy działania, ponieważ boimy się utraty tego, czego jeszcze nie mamy – Krzysztof Wysocki, autor przewodnika Teraz!.

Przewodnik Teraz! napisałem po to, żeby pokazać ci pewien sposób myślenia, pewną racjonalną postawę życiową, która pozwala podejmować właściwe decyzje. Właściwe, czyli takie, których nie będziesz później żałował. Całkiem subiektywnie, zgodnie z oceną twojego rozumu i sumienia. Dokonywać wyborów, o których w przyszłości z przekonaniem powiesz:

„Zrobiłem wszystko, co mogłem, żeby ta decyzja była najlepsza, i w świetle tego, co wówczas wiedziałem, była najlepsza”.

A skoro była najlepsza, to na zawsze już taka pozostanie, ponieważ nie dysponujesz mocą odmieniania przeszłości.

Jednak bez ciebie cały ten mój wysiłek pójdzie na marne. Bez twojego zaangażowania ta książka pozostanie tylko makulaturą przyozdobioną znakami, które chciały zmienić świat na lepsze, ale im się nie udało. Tak, cały świat, a nie tylko twój, każda bowiem mądra decyzja sprawia, że wszystkim ludziom na ziemi żyje się odrobinę lepiej. Postaraj się więc i dołóż swoją cegiełkę do budowy gmachu ludzkiej racjonalności i przyzwoitości!

Idea Teraz! jest bardzo prosta – składa się z dziesięciu elementów opisanych szczegółowo w pierwszych dziesięciu rozdziałach przewodnika. Podejmując każdą decyzję, pamiętaj o:

Przeszłości – niezmiennej i składającej się z trzech elementów:

• drogi, która doprowadziła cię do miejsca podjęcia decyzji;
• doświadczeń, które – zebrane i uporządkowane – są twoim doradcą;
• bagażu, który wyznacza twoje pole manewru.

Teraźniejszości – membrany decyzyjnej o właściwościach uzależnionych od:

• okoliczności zewnętrznych, które musisz wziąć pod uwagę;
• twojej sprawności fizycznej, emocjonalnej i intelektualnej;
• kondycji twojego „mięśnia decyzyjnego”;
• umiejętności przekuwania decyzji w działanie.

Przyszłości – tworzonej na nowo każdą twoją decyzją i składającej się z:

• drogi, którą podążysz po podjęciu decyzji;
• doświadczeń, które zdobędziesz;
• bagażu, do którego swoją decyzją dołożysz kamienie lub klejnoty.

Jeśli spodziewałeś się po tym przewodniku konkretnych wskazówek, jaką decyzję masz podjąć w każdej sytuacji, to muszę cię rozczarować. Nie takie było moje zamierzenie. Co więcej, jeśli ktoś obiecuje ci sprzedaż takiej wiedzy, nie daj się nabrać. Nikt nie jest w stanie lepiej niż ty zająć się twoimi sprawami. Nikt nie może ci powiedzieć, jaką decyzję powinieneś podjąć, żeby była ona właściwa. Każdy z nas jest inny i każdy żyje na własny rachunek, zgodnie ze swoimi wyobrażeniami, kierując się podpowiedziami swojego własnego sumienia.

„Samostanowienie” to takie piękne słowo oznaczające prawo narodu do stanowienia o swoim losie. Jeśli ktoś inny zaczyna decydować o losie narodu, traci on niepodległość i możliwość działania zgodnie ze swoim interesem.
Tobie też nie wolno rezygnować ze swojego prawa do samo- stanowienia. Nabywasz je w momencie narodzin, a możesz w pełni realizować po osiągnięciu dojrzałości. Korzystaj z opinii i rad innych ludzi, w których dobre intencje, wiedzę i doświadczenie wierzysz, ale nie zezwalaj nikomu na dokonywanie wyborów za ciebie. To jest w końcu twoje życie i komu, jeśli nie tobie, najbardziej na nim zależy?

Skoro więc ciąży już na tobie obowiązek podejmowania decyzji, rób to dobrze – najlepiej jak potrafisz. I właśnie w tym ma ci pomóc mój przewodnik. W przyjęciu właściwej postawy wobec przeszłości i przyszłości oraz w zapewnieniu sobie najlepszej sprawności decyzyjnej w teraźniejszości. Przeszłość była, jaka była. Okoliczności są, jakie są. Tylko przyszłość możesz zmieniać każdą decyzją podejmowaną Teraz!

Niezależnie od tego, ile czasu zbierasz informacje, sporządzasz tabelki i zastanawiasz się nad danym wyborem, każda twoja decyzja zawsze zapada w jednej z tych trzysekundowych chwil, z których składa się całe twoje życie. Warto wtedy patrzeć trzeźwo na świat, odrzucić niepotrzebne emocje i świadomie obrać najlepszy kierunek dalszej wędrówki.

Życzę ci jak największej liczby właściwych decyzji i jak najmniej płaczu nad rozlanym mlekiem. Korzystając z doświadczeń przeszłości, skup swoje myślenie i działanie na kształtowaniu przyszłości. Takie zadanie stoi przed tobą Teraz!…

I Teraz!…

I Teraz!…

I Teraz!…

Niewykluczone, że po takim ogólnym ogarnięciu książki zaciekawi cię któryś z pozostałych rozdziałów. Możesz wówczas – zgodnie z zasadami metody „Połykacz” – przeczytać jego trzy pierwsze i trzy ostatnie akapity. Nie zawsze się to sprawdza, ponieważ niektórzy autorzy tworzą długie rozdziały składające się z kilku sekcji tematycznych. Ale na szczęście jest też druga strona medalu. W wielu poradnikach po każdym rozdziale możesz znaleźć „key takeways”, które w „Teraz! Jak już dziś zmienić jutro?” nazwałem „daniami na wynos”. To zwięzłe, łatwe do zapamiętania podsumowania zaprezentowanych wcześniej kluczowych zagadnień. Na przykład „dania na wynos” dotyczące rozdziału „Nawyki i rytuały” wyglądają u mnie tak:

Dania na wynos

1. Podejmowanie każdej decyzji męczy, więc ogranicz ich liczbę.
2. Upraszczaj i automatyzuj swoje życie.
3. Wykorzystuj nawyki, żeby odciążyć swój mózg od podejmowania decyzji.
4. Wdrażaj nawyki pojedynczo, przeznaczając na każdy 30 dni.
5. Złe nawyki zastępuj dobrymi.
6. Stosuj „Standardowe Procedury Operacyjne” i listy kontrolne.
7. Oczyść bieżnię życia z „kurzu codziennych spraw” za pomocą metody GTD.
8. Zrób od razu to, co zajmie ci mniej niż 2 minuty.

Przeczytanie pierwszego i ostatniego rozdziału oraz przejrzenie podsumowań wszystkich pozostałych nie zajmie ci więcej niż pół godziny i… masz już kolejną pozycję samorozwojową zaliczoną!

Czytanie pierwszych i ostatnich zdań akapitów uważam za najmniej pożyteczny trik. W najnowszych poradnikach akapity są krótkie, więc zysk czasowy wynikający ze zignorowania pozostałych zdań jest niewielki w stosunku do informacji, które możesz w ten sposób pominąć.

To tyle. „Połykając” książki za pomocą tej metody, znacznie szybciej dowiesz się więcej i wygospodarujesz czas na inne zajęcia – sport, imprezy, wyprawy w nieznane i czytanie literatury pięknej i specjalistycznej, w stosunku do której „Połykacz” nie ma zastosowania.

• a-propos